Blog

Makaleler

aldatma

Aldatma

Aldatma Nedir?

Aldatma, birinin gerçek olmayan bir şeye inanmasına neden olan büyük ya da küçük, zalim ya da kibar bir eylemdir. Genel olarak dürüst insanlar bile aldatabilir; çeşitli çalışmalar ortalama bir insanın günde birkaç kez yanılttığını göstermektedir. Bu yalanlardan bazıları büyük (“seni hiç aldatmadım!”) Ama daha sık, rahatsız edici durumlardan kaçınmak ya da birinin duygularını bozmak için kullanılan küçük beyaz yalanlar olabilir (“Bu elbise iyi görünüyor”).

Psikoloji araştırmalarında aldatma oldukça tartışmalı bir etik konudur. Bazı psikologlar, bir araştırma çalışmasına katılan birini aldatmanın sahtekâr olduğunu ve bir katılımcının deneyin gerçek doğası hakkında bilgilendirilmediğini iddia eder. Diğerleri aldatmanın gerekli olduğuna inanır çünkü katılımcıların doğal olmayan bir şekilde davranması engellenir; katılımcıların, gözlemlenmediği veya çalışmadığı zaman normal şekilde davranması beklenir.

Aldatma her zaman dışa dönük bir eylem değildir. İnsanların kendilerine söyledikleri yalanlar da vardır, çünkü benlik saygısının sağlıklı bir şekilde sürdürülmesinden kontrolleri dışındaki ciddi sanrılara kadar yalanlar vardır. Kendisine yalan söylemek genellikle zararlı olarak algılanırken, bazı uzmanlar, belirli türden kendini aldatmanın (aksine kanıtlar olsa bile zor bir hedefe ulaşabileceğine inanmak gibi) genel refah üzerinde olumlu bir etkiye sahip olabileceğini savunmaktadır.

Aldatma, propaganda, dikkat dağıtma ve gizleme gibi kavramları içerir.

Birçok durumda aldatmayı istemeden yanlış bilgi sağlamaktan ayırt etmek zordur. Bunun nedenlerinden biri, bir kişinin veya tüm kuruluşun kendini aldatabilmesidir.

Aldatma Etiği

Psikologlar etik hususları dikkate aldıklarından emin olan kurallar altında çalışırlar. Aldatma katılımcılara zarar verebileceğinden, araştırmada aldatmanın kullanımı etik ilkelerinde belirtilmiştir. APA etik kodu, sonları araçları haklı çıkarmadıkça bir psikoloğun aldatmaması gerektiğini belirtir. Bu nedenle, çalışmanın sonucu aldatıcı taktiklerin potansiyel zararına ağır basarsa aldatma kullanılabilir. Araştırmanın sonucunun, aldatmanın kullanımını haklı çıkaracak kadar değerli olduğu iddiasını yapmak zor olabilir. Sonuç ne olursa olsun, aldatıcı olmadan benzer sonuçlar bulunabildiğinde ya da “fiziksel ağrıya ya da ciddi duygusal sıkıntıya neden olması beklenir” olduğunda aldatıcı araştırmaya artık izin verilmemektedir. Ayrıca, herhangi bir aldatma kullanılırsa, deneysel süreçte mümkün olan en kısa sürede ortaya çıkarılmalıdır.

 

İlkelerimiz