Hayvan Fobisi

Hayvan Korkusu ve Sanal Gerçeklik Terapisi

Hayvan Fobisi (Hayvan Korkusu)

Hayvan fobisi ve onun neden olduğu panik bozukluk toplum içerisinde en yaygın karşılaşılan fobi tiplerindendir. Bunu yaşayan kişiler herhangi bir durum karşısında duygularının yarattığı korkuya benzer seviyede bir korku taşımazlar. Bu durumun kendilerini giderek artan bir panik hali ve sonrasında gelebilecek bir bilinç kaybına taşıyacağını düşünürler. Bu yüzden sürekli olarak bir kaçınma ihtiyacı içerisinde yaşarlar.

Hayvan fobisi (Hayvan korkusu) kapsamında sık karşılaşılan durumlar genellikle kedi, köpek, örümcek, fare, hamam böceği başta olmak üzere çeşitli hayvanlara karşı korku, mevcut ruhsal bozuklukları tanısal sistemleri kapsamında, belli bir hayvan türüne ilişkin belirgin bir fobi olarak tanımlanır. Günümüzde, hayvanlara ilişkin fobiler çok yaygın bir sorundur ve bu gibi bir sorunla yaşamı boyunca karşılaşmış kişiler nüfusun %7,10’unu kapsar. Bu bağlamda bakıldığında ülkemizde kedi ve köpek fobileri en sık görülen korkulardandır. En sık görülen özgül fobi türüdür. Korkulan hayvan türleri kültürler arası farklılık gösterir. Örneğin İngiltere’de örümcekten korkma çok yaygın iken, kültürümüzde örümcek fobisi yaygın değildir.

Fobiler anksiyete bozukluklarıdır. İnsanın her şeyden ve her şeyden korkusu olduğu bilinmektedir ve hayvan fobisi en yaygın özgül fobilerden biridir. Bu fobi üzerinde yapılan araştırmalar, insanların belirli hayvan türlerinden korkmak için genetik bir yatkınlığa sahip olduğunu göstermiştir. Hayvanlar, içimizde bir iğrenme / korku tepkisi yaratır. Bir dereceye kadar, bu korku insan türünün hayatta kalması için gereklidir. İnsanların belirli hayvanlardan korktuğu derece veya kapsamı hayvanın özellikleri, korku uyandıran özellikleri ve insan formundaki tutarsızlıkları ile doğrudan ilişkilidir.

Hayvan korkusu üzerine yapılan anketler ilginç sonuçlar göstermiştir. Bu çalışmalar temel olarak hayvanların 2 kategoriye ayrılmasını gerektirir: ‘korkuyla ilgili’ ve bir korkudan alakasız hayvanlar. Basitçe açıklamak gerekirse; bazı hayvanlar sevimli ya da zararsız olarak kabul edilebilir, bazıları vahşi ya da vahşi ve “zayıf ya da iğrenç” olarak üçüncü bir kategori olarak kabul edilebilir. Araştırmanın yapıldığı ülkelerin çoğunda, ‘iğrenme ile ilgili hayvanların kategorisinin, diğer iki kategorideki hayvanlara kıyasla daha büyük bir korku puanı olduğu gözlemlenmiştir.

Tipik olarak, fobik insanlar kertenkeleler (Scoliodentosaurophobia), kurbağalar (Ranidaphobia), yılanlar (Ophidiophobia), örümcekler (Arachnophobia), hamamböceği (Kastaridafobia), kurtçuklar (Scoleciphobia), sıçanlar (Musofobbia), solucanlar (Vermiphobia) gibi iğrenç hayvanlardan korkma eğilimindedir.

 

Hayvan Fobisi Nasıl Ortaya Çıkar?

Hayvan fobisi olan insanların bir kısmı o hayvanla kötü bir deneyimden sonra (köpek ısırması) fobilerinin başladığını ifade ederler. Bir kısmında ise böyle bir başlangıç bulunmaz. Fobik hasta tipik olarak kendine rahat bir gündelik yaşam sağlamaya uygun bir kaçınma davranışı geliştirmiş olur. Görüşülecek arkadaşlar (köpek-kedi var veya yok). Televizyonda korkulan hayvanla ilgili belgeseller dahi seyredilemeyebilir. Nerelerde dolaşılacağı belli kurallara bağlıdır. Bazı durumlarda hayvanın fotoğrafı ya da onu andıran şekillerden (yılan fobisinde kıvrık çizgilerden korkma gibi) bile korkulabilir.

Hayvan fobisi yaygın ve tüm dünyada vardır. Tipik olarak, belirli hayvan / hayvanları içeren olumsuz çocukluk deneyiminden kaynaklanır. Bazı durumlarda korku, herhangi bir özel tedavi olmaksızın kendi başına gider. Diğer aşırı durumlarda fobi hayat boyu devam eder.

Hayvan korkusunun edinilmesinin ardındaki en yaygın sebep, kişinin aklında gelişen yoğun kaygı ya da strestir. Bu duygu beynin derinliklerinde kendini gösterir ve her seferinde stresli bir duruma yerleştiğinde geri çağrılır. (Bu tipik olarak bireyin korktuğu hayvanla aynı ortama yerleştirilmeyi içerir).

Hayvan korkusunun fobi olarak etiketlenemeyebileceğini unutmamak gerekir. Fobi, ne kadar tehlikesiz veya zararsız olursa olsun, hayvanlardan ısrarcı, yersiz ve mantıksız bir korkudur. Diğer durumlarda, sözgelimi yılan ve örümcek korkusu oldukça yaygındır ve gerekli olarak kabul edilebilir.

Hayvan fobisinin belirtileri

Bo korku durumu birey sadece korkulan nesnesiyle karşı karşıya kaldığında değil, aynı zamanda onu düşündüğü zaman da ortaya çıkabilir. Korkunun ortak fiziksel ve duygusal belirtileri şunlardır:

Baş dönmesi

Bayılma hissi

Boğulma hissi

Kala kalma

Yüksek nabız atış hızı

Hızlı ve sığ solunum

Terleme, titreme

Kaçmaya çalışma

Hayvanın saldırısına uğradığını hayal eden bir fobik zihninde sabit bir film / resim çalışır.
Doğal olarak, bu fobi yaşamak için can sıkıcı olabilir, çünkü hayvanın ya da onun düşüncelerinin acı çeken kişinin aklında büyük stres yaratabilir. Bazı fobik durumlarda, hayvanlarla karşılaşma korkusu nedeniyle evlerini terk etmeyi reddetmenin uç noktalarına bile gidebilir.

Hayvan Fobisi Tedavisi

Hayvan fobisi mağduru her birey, yalnız olmadığını ve bunun çeşitli türlerinden muzdarip milyonlarca insan olduğunu anlamalıdır. Neyse ki fobiyi tedavi etmek için seçenekler vardır. Davranış terapisi, oldukça etkili olduğu bilinen bir tedavidir. Bazı doktorlar ya da psikoterapistler de yaşadıkları yoğun anksiyetenin tedavisi için ilaç önermektedir. Ancak, bunlar son çare olarak kullanılmalıdır.

Kademeli duyarsızlaştırma, hayvan korkusunu tedavi etmek için oldukça etkili olduğu bilinen başka bir yöntemdir. Hastayı, korkulan hayvanın resimlerine veya görüntülerine maruz bırakmayı içerir. Çoğu zaman, bu kontrollü bir ortamda yapılır, böylece hasta aşırı kaygıyla baş edebilir.

 

Hayvan Fobisinde sanal gerçeklikle çalışma

Kedi, köpek, böcek, kısacası tüm hayvan korkularına son vermek için son yıllarda uygulanan ve başarılı sonuçlar elde edilen sanal gerçeklikle maruz bırakma yöntemi ile kişi aşamalı olarak korkusuna maruz bırakılarak bu duygu durumunu ortaya çıkaran etmenlerin neler olduğu anlaşılmaya çalışılır. Buna yönelik olarak yürütülen ödev ve telkin uygulamalarıyla kişinin bu fobisi ortadan kaldırılmaya çalışılır. Kadromuzda yer alan klinik psikolog ve psikiyatristlerin gözetiminde ileri seviyede tanı ve çözüm yöntemleri uygulanır.

Kedi Korkusu
Köpek Korkusu
Örümcek korkusu
Yılan korkusu
Böcek korkusu

Sanal Gerçeklik Terapisi

Psikoloji Teknolojileri Enstitüsü