Iğne Korkusu

İğne Korkusu ve Sanal Gerçeklik Terapisi

İğne Korkusu

İğne korkusu (kan korkusu), güncel akıl hastalıkları tanı sistemlerine özel bir Kan-Enjeksiyon-Yaralanma tipi fobi (BII) olarak sınıflandırılmış bir fobidir. Kana karşı bir tür korku yaygındır ve aslında bu korkuyu yaşayanların miktarının % 10'u geçebileceği düşünülmektedir. Ancak son zamanlardaki çalışmalar, nüfusun yaklaşık % 2-3'ünün bu fobiden muzdarip olduğuna işaret etmektedir.

Sadece yaygınlığı nedeniyle değil, aynı zamanda kan fobisinin yaşattığı olumsuz etkilerden de muzdarip olanların yaşam kalitesini etkilemesi açısından bu veriler önemlidir. Bu kişiler, sağlık veya hamilelik gibi önemli olan tıbbi müdahalelerden kaçınmaya ve ayrıca eğitimden (ör. Tıp fakültesi, hemşirelik okulu) ayrılmaya veya hastanede yatan akrabaları ziyaret etmekten kaçınma eğilimindedirler.

Kan fobisi, fobinin geri kalanından farklı olarak, iki fazlı bir anksiyete cevabı ile karakterizedir. Yani, korkulan uyarana maruz kalmanın ilk saniyeleri sırasında yüksek bir fizyolojik aktivite gerçekleşir (baş dönmesi, çarpıntı, terleme, vb.) Hemen ardından hızlı bir kan basıncı düşmesi yaşanabilir (kalp ritmi düşebilir dakikada 35 ila 40 atış, vb). Bu, baş dönmesine soluksuzluğa ve bazen de kişinin bayılmasına neden olabilir.

Bayılma korkusuna ek olarak, en yaygın korkular arasında kontrolü kaybetme, panik atak geçirme, alay korkusu, iğnenin kırılması ve vücudun içinde kalması olasılığı vardır. Kanla ilgili uyaranlara maruz kaldığında, iğrenme ve tiksinme duyguları da yaygındır.

İğne Fobisi Nedenleri

Ağrılı kan alımı veya kan nakli gibi iğnelerle travmatik deneyimler, iğne fobisine neden olsa da, insanlar tipik olarak fobinin kökenini izleyemezler. İğne fobisi ailelerde de var gibi görünüyor, ama bu korkunun genetik olduğu anlamına gelmez. Çocuklar, ebeveynlerinin iğnelerden korktuklarını görmeleri sebebiyle bu durumu öğrenebilirler. Aşılar ve kan alımı sırasında çocukları kısıtlamak daha sonra iğne fobisi gelişimi ile kuvvetle ilişkilidir. Sonuç olarak, ebeveynler, çocuklarının iğnelerle erken deneyimlerinin olumlu olmasını sağlamaya özen göstermelidir ve çocuk için hayati bir durum olmadıkça iğne deneyiminde zorlamadan kaçınılmalıdır.

İğne fobisi belirtileri

İğne fobisi semptomları arasında, baş dönmesi, bayılma, anksiyete, uykusuzluk, panik atak, yüksek tansiyon veya  kalp, fiziksel veya duygusal olarak kuvvetli hissetme ve tıbbi bakımdan kaçınmak veya kaçmak sayılabilir.

İğne fobisi tarafından indüklenen spesifik semptomlar, asıl nedeni ile doğrudan ilişkilidir ve bu da gerçek kaynağı tanımlamak ve tedavi etmek için oldukça basittir.

  1. Bayılma. Şiddetli baş dönmesi veya iğnelere yanıt olarak bayılma şikayeti olan kişiler tipik olarak sıklıkla ailede bulunan vazovagal refleks reaksiyonuna sahiptir.
  2. Kötü Anılar. Anksiyete, uykusuzluk ve panik atak gibi duygusal tepkiler yaşayan insanlar, önceki deneyimlerin (veya hayallerin) kışkırttığı duygulardan muzdariptirler. Korkuları herhangi bir zamanda aktif hale getirilebilir ve genellikle tıbbi açıdan başka korkuları da vardır.
  3. Ağrı Şiddeti. Bazı insanlar, onları acıya karşı aşırı duyarlı yapan genetik bir duruma sahiptir. Başka insanların nasıl bir vuruşun muazzam fiziksel acılarına nasıl cesaret edebileceklerini anlayamaz. Prosedür sırasında bir anda yüksek anksiyete, kan basıncı ve / veya yüksek kalp hızı ile ağrıya tepki verirler.
  4. Korunmanın Korkusu. İğne fobisinin bu çeşitliliğine sahip insanlar aslında iğnenin kendisinin asıl mesele olduğunu düşünmelerine rağmen tutuldukları veya kontrol edilmekten (tutuklanmaktan) korkuyorlar. Genellikle yüksek bir kalp hızı geliştirirler ve fiziksel veya duygusal olarak şiddetli olabilirler ya da kaçmaya bile çalışabilirler.
  5. Empatik. Başkasının bir atışını veya sağlık bakımını izlemek, yukarıdaki reaksiyonlardan birini tetikler.

İğne fobisi tedavisi

Tedavi, burada kısaca anlatıldığı gibi fobinin asıl nedenine göre şekillendirilmelidir:

  1. Bayılma Refleks. Vasovagal refleks reaksiyonu olan kişilerin tüm iğne prosedürleri sırasında uzanmaları ve / veya bazı ilaçları almaları gerekebilir.
  2. Kötü Anılar. İğnelere duygusal tepkiler, bilişsel davranışçı terapi, hipnoz ve / veya ilaç takviyesi.
  3. Ağrı Şiddeti. Bu kategorideki insanlara, her zaman önceden anestezi (anestezik) ve / veya gülme gazı (azot oksit) gibi genel anestezi uygulamak büyük ölçüde yardımcı olur.
  4. Korunmanın Korkusu. Enjeksiyonları nasıl yapacağınızı öğrenmek önemlidir, çünkü çoğu enjeksiyonun öğrenmesi çok kolaydır. Devam eden kan testleri veya infüzyonları gerektiren kronik bir durumu varsa, kalıcı bir kelebek aparatı konması iyi olabilir.
  5. Empatik. Ne yazık ki, fobinin acil durumlarda tetiklenmesi muhtemeldir, bu yüzden anlamak ve sağlam bir önleme planı geliştirmek hem kişi hem de başkaları için de önemli olabilir.

Neden Önemlidir?

Bazı fobikler hayat kurtarıcı müdahalelerden bile kaçınırlar: şeker hastaları iğnelerini yapmaz, kanser hastası ameliyat olmaz; bazı kadınlar doğurmaktan korktukları için gebe kalmazlar. Birçoğu hastanelere gitmez, hasta insanlara bakamazlar, tıbbi konularla ilgili TV programlarını seyredemez. Bu korku yüzünden doktorluk, hemşirelik gibi mesleklerden kaçınabilirler. Bazı hastalar “kan” lafını duyunca bile bayılabilirler. Bazıları ambulans sirenini duyunca veya bir ameliyatın anlatılması ile de bayılır.   Kan fobisi olan hastaların ailelerinde aynı hastalığa rastlanma oranının çok yüksek olması da diğer özgül fobilerden önemli bir farkını oluşturuyor.

İğne korkusu ve sanal gerçeklik terapisi

İğne, kan korkusuna son vermek için  uygulanan ve başarılı sonuçlar elde edilen sanal gerçeklikle maruz bırakma yönteminde korku sahibi aşamalı olarak korkusuna maruz bırakılarak bu duygu durumunu ortaya çıkaranların neler olduğu anlaşılmaya çalışılır. Buna yönelik olarak yürütülen ödev ve telkin uygulamalarıyla kişinin bu fobisi ortadan kaldırılmaya çalışılır. Temel olarak Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ilkeleri çerçevesinde yürütülen seanslarla kişinin duygusunu kontrol edip korkusunu yenebilir hale getirilmesi sağlanır. 

Klostrofobi

Psikoloji Teknolojileri Enstitüsü